Početna Galerija Kontakt Istoričar Zavičanje Kulture
CRKVA SV. ARH. MIHAILA U SENTI 1751-2001. SRPSKA ČITAONICA U SENTI 1868-1957. STEVAN SREMAC „SENĆANIN“ SRP. CRK. PEV. DRUŠTVO „ZORA“ U SENTI 1886-1941. STEVAN SREMCA „SENĆANIN“  drugo dopunjeno izdanje PARASTOS STEVAN SREMCU 2006.aug.24. JOVAN DJORDJEVIĆ JOVAN – JOCA – VUJIĆ POČASNI GRADJANIN INICIJATOR JE... PČESA magyar srpski српски menu

 

FM Parfumes

 

 

 

Gemes-Roses

 

Sajtovi net

 

 



Srpska čitaonica u Senti 1868 - 1957
Rezime SR

Srpska čitaonica u senti 1868 - 1957

Kao što su, 1826. godine, obrazovani Srbi u Pešti osnovali Maticu srpsku i "Serbski letopis" 1821. današnji "Letopis Matice srpske", najstariji letopis u Evropi s namerom da sačuvaju svoju nacionalnost, svoj jezik i kulturu, tako su vođeni istim ciljem, samo u malom, uradili i obrazobvani ljudi u Senti kada su 25. februara 1868. godine osnovali Srpsku čitaonicu sa 100 članova i doneli "Ustav" iste.

Srpska čitaonica nije osnovana samo "poradi čitanja novina i poradi međusobnog saobraštenija ", nego je zajedno sa Srpskom pravoslavnom crkvom imala da izdrži stalnu borbu sa građanskim vlastima u Ugarskom delu Habzburške monarhije i Austo-Ugarske, predstavljajući bedem asimilaciji i nacionalnom otuđivanju Srba. Od javnih čitaoničkih manifestacija je bila najvažnija svetosavska zabava, na kojoj su prikupljani prilozi "u korist sirote školske dece". Pored nje je bilo i zabava pri crkvenoj i školskoj slavi a povremeno su održavane i besede.

Predsednik Čitaonice je bio pl. Simeon Karakašević.

Juna 25. 1871. godine, senćanska Srpska čitaonica dostavlja osnovna pravila Mađarskom kraljevskom ministarstvu a ista se odobravaju 14. februara 1874. godine.

Na glavnoj skupštinskoj sednici Srpske pravoslavne crkve, 17. aprila 1883. godine, donosi se odluka o zidanju crkveno-opštinske dvorane. Opštinska dvorana je izgrađena a 25. marta 1884. godine se ustupa Srpskoj čitaonici.

Oktobra 26. 1887. godine u Srpskoj čitaonici je održana velika priredba posvećena jubileju proslave 100 godišnjice rođenja Vuka Stefanovića Karadžića.

Septembra 26. 1906. godine u odborskoj Sali Srpske čitaonice, postavljena je spomen-ploča pok. Stevanu Sremcu, Senćaninu književniku i akademiku. Spomen ploču je naručio da se napravi o svom trošku Stojan Ribarac a izradio ju je Nikola Lukaček i bila je pre nego je poslata u Sentu, izložena dva dana u Beogradu u knjižari Antonija Đorđevića.

Odlukom Ministarstva Prosvete Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca 18. decembra 1923. godine, Srpska čitaonica prelazi u "Narodnu knjižnicu i čitaonicu". Međutim, ova odluka se primenjuje tek od 1930. godine.

Od 1914. pa sve do 1922. godine, zvanično prestaje prekid u radu Srpske čitaonice, zbog situacije nastale u toku i neposredno posle Prvog svetskog rata. Međutim, postoji i takav podatak da je već 1. oktobra 1920. godine, Srpska čitaonica ustrojila nova Osnovna pravila i time dobila dozvolu od vlasti za dalji nesmetani rad. Dozvola je dobijema na osnovu saopštenja Bač-Bodroške županije od odeljenja Ministarstva unutranjih poslova Bačke-Banata-Baranje.

Januara 17. 1923. godine Srpska senćanska čitaonica donosi nova pravila a 21. avgusta 1926. godine Srpska čitaonica dobija diplomu člana osnivača "Matice srpske".

Godine 1939. Srpska čitaonica u svojoj biblioteci ima 977 knjiga da bi 1940. godine biblioteka brojala rekordnih 984 primeraka knjiga.

U ratnim godinama Drugog svetskog rata u Srpskoj čitaonici nema aktivnosti da bi 1. marta 1943. godine i zvanično prestala sa radom zabranjena od strane mađarske okupatorske vlasti. Prestanak rada traje sve do 1. avgusta 1945. godine kada Srpska čitaonica ponovo otpočinje sa delovanjem.

Iz blagajničkog izveštaja saznajemo da je te godine bilo 6 članova koji su plaćali članarinu od po 50 dinara i 101 član sa članarinom od 30 dinara.

Srpska čitaonica je 1947. godine imala 110 članova a oni su plaćali članarinu od 60 dinara, jednog člana sa članarinom od 40 dinara, 10 članova sa članarinom od 30 dinara, 2 člana sa članarinom od 10 dinara i 22 člana sa članarinom od 5 dinara.

Gradska biblioteka u Senti se osniva 1947. godine, da bi se nešto kasnije, verovatno u toku 1949. godine književni fond Srpske čitaonice preneo u nju.

Iz blagajničkog izveštaja za 1949. godinu saznajemo u vidu opaske: "Dnevnik Čitaonice je kod Jovana Sekulića i predat novac dinara 11292,5 čitaonice 9. marta 1950. godine."

U Imenoj knjizi je zapisan sledeći – poslednji podatak o radu Srpske čitaonice za 1957. godinu: "Članovi Srpske pravoslavne Čitaonice u Senti – 1. oktobra 1957. godine Branovački Isa, koji je platio članarinu od 1000 dinara."

Na sednici Upravnog odbora Srpske pravoslavne crkvene opštine u Senti 1987. godine donosi se odluka o rušenju zgrade Srpske čitaonice zbog dotrajalosti.

Tako je polako i tiho prestala sa radom Srpska čitaonica – Narodna knjižnica i Čitaonica u Senti, institucija koja je aktivno učestvovala u očuvanju jezika i pisma, kulture i nacionalnog identiteta Srba u Senti gajeći toleranciju i zajedništvo među ljudima dobre volje, bez obzira na nacionalnu pripadnost.

Prošlost nam je podarila Srpsku čitaonicu, koja je po svemu sudeći odigrala ključno mesto u kulturnom životu Srba – Senćana toga vremena.

Nadahnjujući se takvom svetlom prošlošću smognimo snage i obezbedimo materijalna sredstva oformljujući Fond za zidanje zgrade Srpske čitaonice.

Jednom, kada budućnost bude sadašnjost a mi, obični smrtnici, prošlost, počivaćemo u miru pominjani po nečemu što je vredno pomena.