Početna Galerija Kontakt Istoričar Zavičanje Kulture
CRKVA SV. ARH. MIHAILA U SENTI 1751-2001. SRPSKA ČITAONICA U SENTI 1868-1957. STEVAN SREMAC „SENĆANIN“ SRP. CRK. PEV. DRUŠTVO „ZORA“ U SENTI 1886-1941. STEVAN SREMCA „SENĆANIN“  drugo dopunjeno izdanje PARASTOS STEVAN SREMCU 2006.aug.24. JOVAN DJORDJEVIĆ JOVAN – JOCA – VUJIĆ POČASNI GRADJANIN INICIJATOR JE... PČESA magyar srpski српски menu

 

FM Parfumes

 

 

 

Gemes-Roses

 

Sajtovi net

 

 



Jovan - Joca - Vujić
Biografija

Jovan Joca Vujić


Joca Vujić veliki dobrotvor

Vujić Jovan, uzorni kolekcionar, strastveni knjigoljubac, dobrotvor, veleposednik, rođen je u Senti 13. jula 1863. godine i ako se izuzmu godine školovanja u Segedinu, Požunu (Bratislavi), Beču i Mađarorvaru, ceo život proveo je u svojoj kući u Senti nadgledajući svoj veliki posed. Bio je veliki putnik, obilazio je muzeje, biblioteke, javne kolekcije, velike knjižare, antikvarijate u gradovima po Evropi, u Bratislavi gde je započeo prikupljanje starina, Budimpešti, Beču, Veneciji, Rimu, Firenci, Bolonji, Pizi, Milanu, Drezdenu, Berlinu, Minhenu, Parizu i Pragu. Putovao je po Srbiji obilazeći pešice i kolima manastire, Žiču, Studenicu, Kalenić, Manasiju, Ravanicu i druge gradove i znamenita istorijaska mesta u Crnoj Gori, Bosni, Dalmaciji.

Srpske starine prikupljao je skoro pola veka, arheološke predmete, numizmatiku, oružje, knjige, arhivalije i naročito umetničke slike nacionalne umetnosti. Svoju kolekciju predstavio je u Letopisu Matice srpske za godine 1914-1921. godine. U likovnoj kolekciji već tada je posedovao dela domaćih slikara Hristofora Žefarovića, Teodora Kračuna, Zaharija Orfelina, Teodora Ilića Češnjara, Konstantina Danila, Steve Todorovića, Đorđa Krstića i drugih. Svoje zbirke je stručno obradio i popisao u Katalogu muzeja Joce Vujića koji nam je na sreću sačuvan. Materijal je sistematizovao po gupama u četiri odeljka, I Galerija slika sa 375 dela, I-a Vajarski radovi sa 8 dela, II Crteži sa 59 dela, III Štampane slike, fotografije i crteži sa 983 prdmeta, IV Oružje, nakit, gusle, posuđe, narodni radovi sa 180 predmeta.

O sudbini ovog raznovrsne kolekcije pouzdano se zna da je želeo da Muzej prenese u Novi Sad i da zbirku kao samostalnu ustanovu pokloni Matici srpskoj. " G. Vujić odlučio je da u Novom Sadu kupi zasebnu zgradu, da u nju smesti biblioteku, i sve svoje zbirke, te da osnuje jak fond, iz kog će se one stalno zanavljati", napisao je Mita Kostić u Letopisu Matice srpske 1921. godine. Ta plemenita namera je ostala neostvarena zbog niza nesporazuma i poteškoća sa kojima se tada susretala Matica srpska i još više zbog nerazumevanja gradske uprave u Novom Sadu. Ipak, plodovi njegovog sistematskog sakupljačkog rada su dospeli u muzejske i bibliotečke kolekcije i postali opšte dobro jer se sigurne vrednosti uvek poštuju.

U svojoj kući u Senti otvorio je prvi privatni muzej kod Srba već na početku XX. veka. U kolekciji je prema procenama bilo preko 300 slika, umetnosti od 18. do prve polovine XX. veka, oko 20. 000 knjiga, arhivu sa oko 3.000 dokumenata, staro oružje, narodna odela, bakroreze, numizmatiku. Inicirao je kolekcionarstvo te je Jovan Milekić iz Subotice, po njegovom nagovoru i uz stručnu pomoć, takođe sakupio svoju kolekciju koja se danas nalazi u fondu Galerije Matice srpske, drugu privatnu kolekciju koja je takođe javno prikazana kao drugi privatni muzej posle Drugog svetskog rata u Subotici. Privatni muzeji su kod nas retkost. Danas postoji takav muzej sa javnom postavkom u Novim Banovcima, vlasništvo Vlade Macure u kome je kolekcija domaće i strane umetnosti druge polovine XX. veka. Joca Vujić je umro je u Beogradu 1934. godine posle kraćeg lečenja, ali je po njegovoj želji sahranjen u rodnoj Senti uz učešće ogronmog broja građana, prijatelja i poštovalaca.

Za života družio se i dopisivao sa najznamenitijim kulturnim i drugim poslenicima, Urošem Predićem, Tomom Rosandićem, Markom Muratom, Milanom Milovanovićem, Todorom Švrakićem, Nadeždom Petrović, Milanom Kašaninom, Veljkom Petrovićem, Varadi Kalmanom, Kutner Gezom, vladikom dr Irinejom Ćirićem, Petrom Krstonošićem, Jovanom Milekićem kolekcionarom i drugim znanim i neznanim savremenicima.

Član Matice srpske bio je od 1922. godine i u njenom radu je aktivno učestvovao odužujući se najstarijem kulturnom društvu kod Srba. Matica srpska ga je kao svog uzornog časnika, izabrala za počasnog člana Književnog odeljenja , bio je počasni član novosadskog Istorijskog društva, a nakon prijema poklona od 46 umetničkih dela 1933, prilikom otvaranja matičinog Muzeja, Matica srpska ga je proglasila za počasnog predsednika novoosnovanog Muzejskog odbora. I to je samo deo počasti koje je za života primio.

Iz njegove ogromne i raznovrsne kolekcije izdvojio je biblioteku koju je njegov sin po očevoj želji poklonio Univerzitetu u Beogradu. U pismu rektoru Beogradskog univerziteta 1931. godine Joca Vujič objašnjava taj čin sledećim rečima: "Više od 50 godima sam skupljao knjige, rukopise i pisane spomenike, koji se odnose na srpsku književnost, kulturu i istoriju. Činio sam to u cilju, da ostavim jednu zbirku koja će prikazati naš celokupni duhovni život, naročito život našeg naroda s ove strane Save i Dunava. Ja mislim, da ovakva zbirka može znatno da olakša rad naučnim radnicima, koji bi inače bili prinuđeni, da svoje studije vrše po raznim bibliotekama i po raznim mestima ne samo naše nego i stranim zemljama."

Umetničku zbirku je posle dužih pregovora sa Maticom srpskom i Univerzitetom u Beogradu ipak ostavio Univerzitetu. Ta je zbirka prema oporuci imala oko 250 dela, bila je smeštena u rektoratu u sadašnjem tehničkom fakultetu, ali je nakon drogog svetskog rata odlukom Univerziteta radi boljeg čuvanja poklonjena Narodnom muzeju u Beogradu. Kako za vreme rata u zgradi Univerziteta boravila nemačka vojska zbirka je verovatno okrnjena, takođe je zgrada i bombardovana, tako da je u Narodni muzej stiglo 223 predmeta. Matici srpskoj, odnosno današnjoj Galeriji poklonio je 1933. godine prilikom otvaranja matičinog Muzeja za javnost, poklonio 46 umetničkih dela. Potom je Matica srpska i kasnije Galerija matice srpske otkupila još oko 40 radova koji su svojim likovnim vrednostima našli mesto i u današnjoj stalnoj postavci.

Sem pomenutih, Vujić je činio i druga dobročinstva od kojih treba posebno pomenuti izgradnju srpske narodne škole u selu Salka u Budimskoj eparhiji 1912. i velikodušni poklon od 250 raritetnih knjiga kojim je učestvovao 1921. u osnivanju biblioteke Filozofskog fakulteta u Skoplju.

Za svoj zaista veoma zaslužni nacionalni rad bio je Joca Vujić više puta odlikovan, te mu je i tako i sa najvišeg mesta odato priznanje njegovom istinskom i požrtvovanom rodoljublju. Tako je odlikovan, osim ratnog spomenicom iz balkanskih ratova i odličjem Crvenog Krsta, još i ordenima Svetog Save IV, III i II stepena i ordenima Jugoslovenske Krune i Beloga Orla. I naše naučne ustanove odale su zaslužno priznanje Joci Vujiću za njegove velike zasluge za srpsku nauku i umetnost. Tako ga je ‘Matica Srpska’ u Novom Sadu, još pre deset godina, izabrala za svoga počasnog člana, a prilikom osnivanja Muzeja Matice Srpske, kome je on udario temelj svojim slikama, bio je i prvi njegov doživotni počasni pretsednik, ‘Istorisko društvo u Novom Sadu’ isto izabralo ga je za svoga počasnog člana, i predalo mu je jednu lepu umetnički izrađenu diplomu u ime priznanja njegovih velikih zasluga za srpsku istoriju, naročito za prošlost Srba u Vojvodini. Beogradski univerzitet je pak na naročiti način odao priznanje svome velikom dobrotvoru, i to tako što je njegov umetnički izrađen portret izložen u svečanoj dvorani staroga univerziteta, pored ostalih velikih dobrotvora beogradskog univerziteta. Što je još ostalo starih rukopisa i knjiga u biblioteci Joce Vujića u Senti, sve je to Joca Vujić namenio Univerzitetskoj biblioteci u Beogradu, da se tamo prenese posle njegove smrti. Na taj način hteo je Joca Vujić da se oduži najznačajnijim i najstarijim srpskim kulturnim i prosvetnim ustanovama, kao što su to Univerzitet u Beogradu i Matica Srpska u Novom Sadu, te da se preko njih oduži i celome srpskome narodu.

Krajem avgusta 1934. godine, da nađe leka svojoj bolji, otišao je u Beograd na kliniku profesora Arnovljevića, gde je međutim za kratko vreme u ponoć između 31. avgusta i 1. septembra izdahnuo. Dan ranije pre njegove smrti, posetio ga je poslednji put rektor univerziteta, da mu se još jednom zahvali na velikome daru, što je učinio univerzitetu i srpskoj nauci. Posmrtni ostaci njegovi preneseni su odmah u Sentu, gde su sahranjeni 3. septembra 1934. godine, uz učešće ogromnog broja građanstva i naročito mnogih njegovih prijatelja i poštovalaca, ne samo iz Sente nego i sa strane. Na pogrebu se tek moglo videti šta je značio zapravo Joca Vujić za Sentu i šta je izgubila Senta smrću ovog svog velikog sina. Mnogi govornici na pogrebu odali su duboku poštu i zasluženo priznanje velikom pokojniku. Tako je govorio prvo na opelu u crkvi g. Aleksandar Sekulić, paroh senćanski, koji je u ime Crkve i crkvene opštine odao poslednje priznanje svome dugogodišnjem zaslužnom pretsedniku.

U ime Beogradskog Univerziteta govorio je g. Uroš Džonić, upravnik Univerzitetske Biblioteke, koji je izneo velike zasluge Joce Vujića za srpsku nauku, a naročito što je poklonio veliku i značajnu svoju biblioteku beogradskom univerzitetu. U ime ‘Matice Srpske’ oprostio se od njenoga velikoga dobrotvora i počasnog člana njen glavni sekretar g. Dr. Nikola Milutinović, koji je izneo u svome govoru veliku ljubav pokojnika za svoju rodnu grudu, za Vojvodinu, i njegovo staranje za napredak srpske nauke i prosvete u ovim krajevima. Posle toga govorio je g. Dr. Aleksa Ilić, profesor univerziteta i istoričar, koji je izneo zasluge Joce Vujića za srpsku istoriju, a napose njegove zasluge za istoriju Srba u Vojvodini, što je u svojoj biblioteci skupio ogromnu i važnu građu za proučavanje prošlosti Srba u ovim krajevima. Kao poslednji oprostio se na groblju, u ime celoga građanstva grada Sente i svih njegovih mnogobrojnih poštovalaca i prijatelja, Dr. Miloš Knežević, starešina Sokolskog društva u Senti. Sahranjen je jedan redak čovek, patriota i rodoljub, koji je potpuno zaslužio da mu se i sada prilikom prve godišnjice njegove smrti, iskaže duboka zahvalnost i priznanje na njegovom poluvekovnom veoma istrajnom, savesnom, plodonosnom i uzornom nacionalnom i kulturnom radu.